«ΜΕΝΓΚΕΛΕ»
του Θανάση Τριαρίδη
2ος Χρόνος

Το ΜΕΝΓΚΕΛΕ του Θανάση Τριαρίδη σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη επιστρέφει για 7 μόνο παραστάσεις στο ΠΛΥΦΑ τον Οκτώβριο 2026

Το «Μένγκελε» του Θανάση Τριαρίδη είναι ένα καθηλωτικό έργο που ακολουθεί τους κανόνες του ψυχολογικού θρίλερ, με απρόβλεπτες ανατροπές και ανατριχιαστικές προεκτάσεις για τη φύση του ανθρώπου σε σκηνοθεσία της Βάνας Πεφάνη, με πρωταγωνιστές τους: Γιώργο Νάσιο και Εύα Πιάδη και σε ζωντανή μουσική επιμέλεια (Live Textures) του Orestis.

Τον Οκτώβριο του 2025 το αθηναϊκό κοινό είχε την ευκαιρία να ζήσει αυτή τη μοναδική εμπειρία στο ΠΛΥΦΑ. Τον Ιανουάριο του 2026, η παράσταση ταξίδεψε στη Ζυρίχη, στο Bühne S - Theater im Bahnhof Stadelhofen και θα επιστρέψει τον Ιανουάριο του 2027.

Η Βάνα Πεφάνη υπογράφει μια βιωματική σκηνοθεσία, βασισμένη σε αληθινά ψυχολογικά πειράματα. Το θέατρο μετατρέπεται σε εργαστήριο, όπου ο θεατής καλείται να πάρει θέση: θα σταθεί στη θέση του πειραματόζωου ή του ερευνητή; Δεν πρόκειται για μια απλή παράσταση, αλλά για μια εμπειρία.

Το «Μένγκελε», έργο-σταθμός στη δραματουργία του Θανάση Τριαρίδη, γράφτηκε το 2012 και, μέσα σε μία δεκαετία, παρουσιάστηκε σε περισσότερες από 15 διαφορετικές σκηνές στην Αθήνα, σε άλλες πόλεις της Ελλάδας αλλά και Ελβετία και Κύπρο. Πρόκειται για ένα κείμενο που επιχειρεί να αναμετρηθεί με την πιο αδιανόητη φρίκη της σύγχρονης Ιστορίας: το διαβόητο Εργαστήριο Πειραμάτων του Γιόζεφ Μένγκελε στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου.

Σήμερα, πιο επίκαιρο από ποτέ, έρχεται να μας ταρακουνήσει και να μας θυμίσει τα λόγια του Ιταλοεβραίου συγγραφέα και επιζώντα του Ολοκαυτώματος, Πρίμο Λέβι: «Ό,τι έγινε μια φορά, είναι βέβαιο πως θα ξαναγίνει».

Έγραψαν για μας

"Εν κατακλείδι, είναι ευεργέτημα για το ελληνικό θέατρο να ανεβαίνουν παραστάσεις με σαφές κοινωνικό μήνυμα, με ευκρινή σκηνοθετική ματιά, με ερμηνείες προσωπικού στίγματος, που φεύγοντας το κοινό από την αίθουσα θα παίρνει μαζί του αλήθειες της ζωής ως τροφή για σκέψη, έστω και με έναν κόμπο στον λαιμό ή με σφιγμένο στομάχι. Για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε όχι μόνο ως ζωντανοί οργανισμοί, αλλά και ως έλλογα όντα." Literature

«Τα έργα που σκηνοθετεί η Βάνα Πεφάνη συχνά φέρουν αιχμηρή ηθική ή πολιτική διάσταση, με έμφαση στον άνθρωπο ως τραγική μορφή, ως φορέα μνήμης και αντίστασης. Η βράβευσή της πρόσφατα ήρθε να επισφραγίσει την αθόρυβη αλλά ουσιαστική συμβολή της στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο, επιβεβαιώνοντας την ικανότητά της να φέρνει στο φως δύσκολες αλήθειες με καλλιτεχνική ακεραιότητα και ανθρωπιά.» Αθηνόραμα

«Ο Γιώργος Νάσιος και η Εύα Πιάδη ενσαρκώνουν τους ήρωες αλλάζοντας διαρκώς ποιότητες και δυναμικές, ισορροπώντας πάνω στη διαχωριστική γραμμή του ποιός έχει τον έλεγχο. Δυο μεστές ερμηνείες, με γεμάτες σιωπές, έντονες κορυφώσεις και ενέργεια μεταξύ τους που κόβεται με το μαχαίρι, μέχρι την τελική ανατροπή.» Θέατρο gr

«Οι δύο ηθοποιοί Γιώργος Νάσιος και Εύα Πιάδη με απόλυτο συντονισμό ανεβαίνουν την κλίμακα μαζί και ο ένας δίνει πάτημα στον άλλον, για να κινηθεί το έργο και να κλιμακωθεί η ένταση. Η ερμηνεία τους απόλυτα συμβατή με το θέατρο του Τριαρίδη, το ίδιο και η λιτή και ουσιαστική σκηνοθεσία της Βάνας Πεφάνη. Κινεί τους ηθοποιούς της σε όλες τις διαστάσεις της σκηνής, πότε σε φυγή εκτός βαγονιού, πότε σε συρρίκνωση φόβου, πότε σε ύψος για κύρος , επιβολή και φόβο.Μια παράσταση, που δικαίως έχει στεφθεί με επιτυχία και την οποία αναμένουμε να συνεχιστεί στην Ελλάδα, μετά την περιοδεία της στη Ζυρίχη και στα φεστιβάλ.» Artistico.gr

«Στην κατάμεστη αίθουσα του θεάτρου ΠΛΥΦΑ είδαμε τον ανατριχιαστικό σύγχρονο «Μένγκελε» του Θανάση Τριαρίδη. Με τη διαυγή και ανατρεπτική σκηνοθετική άποψη της Βάνας Πεφάνη, με την πολύτιμη αρωγή της Ελένης Τζαβάρα, ζωντάνεψε επί σκηνής η βαναυσότητα που, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, μπορεί να κυριαρχήσει (αν δεν κυριαρχεί ήδη) για μια ακόμα φορά στην ανθρωπότητα.»Φιλελές Δ

Λίγα λόγια για την υπόθεση

Σε ένα νυχτερινό δρομολόγιο ηλεκτροκίνητου τρένου, ένας διοικητικός υπάλληλος και μια υποψήφια διδάκτορας Ιστορίας - δύο άγνωστοι μεταξύ τους - μοιράζονται το ίδιο κουπέ. Μια ξαφνική διακοπή ρεύματος τους οδηγεί σε ένα παιδικό παιχνίδι ρόλων: εκείνος γίνεται ο διαβόητος «Άγγελος του Θανάτου» Γιόζεφ Μένγκελε, ενώ εκείνη η Εσθήρ, εγγονή μιας Εβραίας επιζήσασας από τα πειράματά του.

Το παιχνίδι όμως σύντομα ξεπερνά τα όρια. Μήπως οι δύο «παίκτες» δεν υποδύονται απλώς, αλλά αποκαλύπτουν μια τρομακτική αλήθεια; Πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν όταν παίζουν με την Ιστορία, την ηθική και την ίδια την ανθρώπινη φύση;

Σημείωμα του συγγραφέα

Εδώ και δώδεκα χρόνια σε κάθε καινούρια παράσταση του συγκεκριμένου έργου, αντιμετωπίζω το ίδιο ερώτημα. «Μα γιατί γράφεις για τον Μένγκελε;...» Και πάντοτε απαντάω το ίδιο: «Γιατί υπήρξε - άρα ανά πάσα στιγμή μπορεί να ξαναϋπάρξει. Γράφω για τον Μένγκελε γιατί θέλω να αποδείξω ότι ο όλεθρος του Ολοκαυτώματος είναι διαρκώς παροντικός. Το κακό δεν έρχεται από τον ουρανό, ούτε από τα βάθη μιας Κόλασης που δεν υπάρχει. Το κακό είναι μέσα μας - και χρειάζεται ηθικός αγώνας και πολιτισμική επαγρύπνηση για να μην είμαστε εμείς εκείνοι που θα ανεβάσουμε τους ανθρώπους στα τρένα για ένα επόμενο Άουσβιτς».

Και θέλω να πω και κάτι ακόμη. ΣΆ όλη μου την ζωή γράφω για τους σφαγμένους αμάχους που αφανίζονται από τα εργαστήρια θανάτου των λογής εξουσιών. Τα δίδυμα του Μένγκελε στο δικό μου μυαλό είναι πλάι στα παιδιά-σκλάβους όλων των αιώνων, τα παιδιά των σφαγμένων ιθαγενών των Νέων Κόσμων, στα διαμελισμένα θύματα του Κονγκό, στα παιδιά που δολοφονούνται στην Γάζα, στα περίσσια παιδιά του κόσμου μας που πεθαίνουν (για την ακρίβεια: δολοφονούνται) στην υποσαχάρια Αφρική από την πείνα, από την φτώχεια, από την ανέχεια. Είναι η μεγάλη κοινότητα των αδικοσφαγμένων της Ιστορίας στην οποία (νιώθω πως) λογοδοτώ.

Θανάσης Τριαρίδης

Σημείωμα της σκηνοθέτριας

Το «Μένγκελε» δεν είναι παράσταση. Είναι ενδιάμεσος τόπος. Ένα bardo της βίας. Όχι της μεγάλης, της ιστορικής. Της μικρής. Της σιωπηλής. Της ατομικής. Της καθημερινής. Αυτής που δεν έχει κραυγές αλλά ψιθύρους. Που δεν στάζει αίμα, αλλά διαβρώνει σιγά-σιγά. Οι δύο ήρωες του έργου δεν ξέρουν αν βρίσκονται ακόμη μέσα στο πείραμα ή έξω από αυτό. Δεν ξέρουν αν είναι θύτες ή θύματα. Ίσως ούτε κι εμείς.

Πιθανόν δεν είναι άνθρωποι, αλλά ερωτήματα με μορφή ανθρώπου. Ένα φως που ανάβει. Ένα φως που σβήνει. Και μια κοινωνία που παρακολουθεί -με νευρικό γέλιο; με αδιαφορία; μήπως με τρόμο;- ένα πείραμα που δεν τελειώνει ποτέ.

Το έργο ανεβαίνει τώρα, γιατί ζούμε σε έναν κόσμο, όπου οι λέξεις ηθική, συνείδηση, ευθύνη, τρίζουν τα δόντια. Γιατί το σκοτάδι είναι εδώ - και δε ζητά απαντήσεις, μόνο να παραδεχτούμε ότι υπάρχει. Ότι το βλέπουμε. Και αυτό ίσως, είναι το πιο δύσκολο.

Βάνα Πεφάνη

Συντελεστές:

Κείμενο: Θανάσης Τριαρίδης

Σκηνοθεσία: Βάνα Πεφάνη
Παίζουν: Γιώργος Νάσιος - Εύα Πιάδη

Σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Λυντζέρης
Music and Live Textures: ORESTIS
Φωτισμοί: Γιώργος Τσιτσίγκος
Κινησιολογία: Στάθης Τζουβάρας
Βοηθός σκηνοθέτη-δημιουργικό αφίσας: Ελένη Τζαβάρα
Φωτογραφίες αφίσας: Renee Revah
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη