ΑΙΑΣ
του Γιάννη Ρίτσου
ΜΟΝΟΣ

~ ΑΙΑΣ ~
του Γιάννη Ρίτσου
ΜΟΝΟΣ

από 19 Οκτωβρίου 2026
κάθε Δευτέρα στις 21:00

Θέατρο Βαφείο - Λάκης Καραλής

Μετά την επιτυχημένη πορεία του «Υπογείου» του Ντοστογιέφσκι, που συνεχίζεται για τρίτη χρονιά, ο Στέργιος Ιωάννου παρουσιάζει τον «Αίαντα» του Γιάννη Ρίτσου, συνεχίζοντας τη σκηνική του έρευνα πάνω στον άνθρωπο στα όρια της ύπαρξης.

Στον «Αίαντα», το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από την εσωτερική σύγκρουση στην πλήρη κατάρρευση της ταυτότητας. Ο ήρωας απογυμνώνεται από κάθε βεβαιότητα και βρίσκεται μόνος απέναντι στην ήττα, τη μνήμη και την ίδια του την ύπαρξη.

Η σκηνική προσέγγιση δεν αναζητά την αναπαράσταση ενός μυθικού ήρωα, αλλά την αποκάλυψη ενός ανθρώπου. Εκεί όπου το σώμα προηγείται του λόγου, η φωνή παλεύει να εκφράσει το ανείπωτο και ο μονόλογος μετατρέπεται σε ζωντανό πεδίο σύγκρουσης.

Τι απομένει από τον άνθρωπο όταν καταρρεύσουν όλες οι βεβαιότητές του;

Ο «Αίας» αποτελεί τον επόμενο σταθμό μιας καλλιτεχνικής πορείας που διερευνά τις μεγάλες μορφές της λογοτεχνίας μέσα από την ακραία συνθήκη του μοναχικού ανθρώπου επί σκηνής.

Σημείωμα Σκηνοθέτη

Ο Αίας της Τέταρτης Διάστασης, όπως τον παρουσιάζει ο Γιάννης Ρίτσος, δεν είναι ο ηρωικός Αίας του Ομήρου ή του Σοφοκλή. Είναι ο άνθρωπος τη στιγμή που παύει να μπορεί να στηριχθεί στην εικόνα που είχε για τον εαυτό του. Βρίσκεται απέναντι στην κατάρρευση όλων όσων τον όριζαν: της δύναμης, της δόξας, της ταυτότητας, ακόμη και της γλώσσας.

Το μεγάλο παράδοξο του ποιήματος είναι ότι η πλάνη γίνεται η στιγμή της μεγαλύτερης διαύγειας. Η Αθηνά θολώνει τον νου του Αίαντα και τον οδηγεί να σφάξει τα ζώα των Αχαιών, πιστεύοντας πως εκδικείται τους εχθρούς του. Όταν όμως η αυταπάτη καταρρέει, ο Αίας αντικρίζει για πρώτη φορά καθαρά τον εαυτό του. Μέσα στα σφαγμένα ζώα βλέπει τη δική του ύπαρξη και συνειδητοποιεί το εύθραυστο της ανθρώπινης φύσης.

Ο Αίας του Ρίτσου δεν αναζητά τη δικαίωση ούτε την ηρωική έξοδο. Στέκεται στο όριο όπου ο άνθρωπος μένει μόνος απέναντι στην ίδια του τη συνείδηση. Ο λόγος του δεν λειτουργεί ως μέσο επικοινωνίας, αλλά ως η ύστατη προσπάθεια να διατηρηθεί μια μορφή μέσα στο χάος.

Ίσως όλοι μας, για να μπορέσουμε να υπάρξουμε, κατασκευάζουμε μορφές: ένα όνομα, έναν ρόλο, μια δύναμη, μια εικόνα για τον εαυτό μας. Αυτές οι μορφές δεν είναι ψεύτικες· είναι αναγκαίες. Υπάρχουν όμως στιγμές όπου καταρρέουν και τότε απομένει μόνο η γυμνή συνείδηση, αντιμέτωπη με την ευθραυστότητα και την προσωρινότητα της ύπαρξης.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται ο Αίας του Ρίτσου. Και εκεί αποκαλύπτεται κάτι βαθιά ανθρώπινο: ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ τόσο αληθινός όσο τη στιγμή της ρωγμής του. Όταν, γνωρίζοντας τη φθορά και τη μοναξιά του, εξακολουθεί να μιλά, να αναπνέει και να αναζητά έναν άλλον άνθρωπο.

Ο Αίας δεν είναι ένας ύμνος στη δύναμη. Είναι ένας ύμνος στην ανθρώπινη επιμονή να παραμένει κανείς παρών ακόμη και όταν όλα γύρω του καταρρέουν.