Εγώ ο Θουκυδίδης, ένας Αθηναίος

ΘΕΑΤΡΟ ΣΦΕΝΔΟΝΗ

Εγώ ο Θουκυδίδης, ένας Αθηναίος

από 4 Δεκεμβρίου 2026

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΧΗ

Η παράσταση βασίζεται σε επιλογή κειμένων από το έργο του Θουκυδίδη

Ο Πελοποννησιακός πόλεμος είναι η καθημερινή ζωή του ανθρώπου μέσα στη διαιώνιση της Ιστορίας. Σε τούτο το μνημειώδες έργο που μας κληροδότησε ο Θουκυδίδης βρίσκεται η συνείδηση και η φωνή του ανθρώπου. Ο μεγάλος ιστορικός της αρχαιότητας σκιαγραφεί ένα πανόραμα της ανθρώπινης φύσης, απέναντι στην οποία τα δικά μας αισθήματα θαυμασμού και φρίκης ταυτίζονται.

Η σημερινή θεατρική αναπαράσταση αυτής της ιστορίας ίσως μας βοηθά να αντιλαμβανόμαστε τη δική μας εποχή, στην αρχή του 21ου αιώνα, αλλεπάλληλων πολέμων και διαρκών συγκρούσεων μεταξύ χωρών, εθνών και ηπείρων. Οι διεθνείς ισορροπίες των ισχυρών του κόσμου έχουν ριζικά μετατοπιστεί. Το δίκαιο και η ηθική έχουν υποχωρήσει μπροστά στο νόμο του ισχυροτέρου. Το φάντασμα της απόλυτης κυριαρχίας πλανιέται πάνω από τον πλανήτη. Ο πολιτικός ρεαλισμός του Θουκυδίδη, από τα βάθη των αιώνων, μας δίδαξε ότι ένα τέτοιο ακραίο σκηνικό της Ιστορίας οφείλεται στην ανθρώπινη φύση (το ανθρώπινον)- ως σταθερού συντελεστή, από όπου προκύπτει πάντα το ίδιο αποτέλεσμα. Μιλά για τα κακά που γίνονται από τη διχόνοια και που θα γίνονται πάντα όσο η φύση του ανθρώπου παραμένει η ίδια. Αυτή η φύση του ανθρώπου που στο βάθος είναι αμετάβλητη, εκδηλώνεται για τον Θουκυδίδη κυρίως στην αναζήτηση της δύναμης και του προσωπικού κέρδους- και τότε οι νόμοι αντιμετωπίζονται με δυσφορία σαν εμπόδιο. Μιλά για το δίκαιο του ισχυροτέρου σαν το μοναδικό φυσικό δίκαιο που ισχύει, στο φόβο του αδυνάτου που αμύνεται επιτιθέμενος, στη βία της παντοδυναμίας, πραγματικής ή φανταστικής, που επιτίθεται για να υποδουλώσει. Στόχος του είναι να καθρεφτιστεί το ήθος και η αντίσταση του ανθρώπου απέναντι στην ίδια του τη φύση.

Τριάντα σχεδόν χρόνια κράτησε ο δεύτερος και οριστικός Πελοποννησιακός πόλεμος, ο πρώτος ελληνικός εμφύλιος, με νικητή την άλλοτε φοβισμένη Σπάρτη μπροστά στην ανερχόμενη δύναμη της Αθήνας.

Γιατί ξεσπάει ένας πόλεμος; Γιατί διαρκεί για χρόνια; Γιατί τίποτα δεν μπορεί να εμποδίσει τις εμπόλεμες δυνάμεις να αλληλοσκοτώνονται; Πότε καταλύονται οι κανόνες του πολέμου και αρχίζει η ολοκληρωτική εξολόθρευση του εχθρού με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο, με σκοπό τον αφανισμό ενός λαού, του στρατού και των αμάχων αδιακρίτως;

Ο πόλεμος ως πράξη βίας δεν έχει όρια. «Διότι και πατέρας σκότωνε το γιό, και ικέτες σύρονταν δια της βίας από τα ιερά και θανατώνονταν εκεί δίπλα, και μερικοί πέθαναν μέσα στο ιερό του Διονύσου, όπου τους έχτισαν φράζοντας τις πόρτες με τοίχο», λέει ο Θουκυδίδης. Η ηθική έχει όρια, και μόνο ο άνθρωπος μπορεί να τα θέσει, ο ίδιος άνθρωπος που εξαπολύει τον πόλεμο. Ο ιστορικός έχοντας συναίσθηση της άνευ ορίων πολεμικής βίας, γνωρίζει τι είναι ο ηρωισμός, η αυτοθυσία, η ματαιότητα της ισχύος, διδάχτηκε από την Ιλιάδα και τον Τρωικό πόλεμο, και δεν τον νοσταλγεί.

Η σχέση μου με τον Θουκυδίδη είχε αρχίσει από παλιά, και την ανταλλαγή της με το κοινό θεωρώ ως αναγκαία πράξη ολοκλήρωσης της. Η ιδιομορφία της εκφοράς αυτού του λόγου μας αναγκάζει να απομακρυνθούμε από τους κοινούς «φυσικούς» τρόπους της και να αναζητήσουμε στην απανταχού τεχνολογία δυνατότητες πληρέστερης και αποδοτικότερης αναπαραγωγής του, δοκιμάζοντας έτσι τις ίδιες του τις αντοχές.
Η παράσταση πρωτοανέβηκε το 2014.
Δώδεκα χρόνια μετά, η πρόκληση να ξαναδουλευτεί το κείμενο είναι μεγάλη! Όλα συνηγορούν σε αυτό- και κυρίως η περιέργεια να ξανα-ανακαλύψουμε θεατρικά μέσα από το πέρασμα του χρόνου την ιστορία αυτής της αφήγησης.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Ν. Μ. Σκουτερόπουλος
Δραματουργική επεξεργασία: Άννα Κοκκίνου - Νίκος Φλέσσας
Σκηνοθεσία: Άννα Κοκκίνου
Μουσική επιμέλεια: Δημήτρης Ιατρόπουλος
Σχεδιασμός Φωτισμών: Karol Jarek
Σκηνικό - κουστούμια:  Άννα Κοκκίνου - Δημήτρης Καλαμπαλίκης
Σχεδιασμός φτερών: Δημήτρης Κορρές
Τεχνικός συντήρησης: Φράγκος Φραγκόπουλος
Ηλεκτρονικός σχεδιασμός φωνών: Μηνάς Εμμανουήλ
Φωτογράφιση: Αλέξανδρος Χριστοδούλου
Βοηθός σκηνοθέτη: Δημήτρης Καλαμπαλίκης
Ηθοποιός: Άννα Κοκκίνου